Wpisz czego szukasz

Wybierz kategorie

Strona główna > Baza Wiedzy > Zabytkowa kopalnia „Ignacy” w Rybniku – konserwacja i zmiana funkcji.

Zabytkowa kopalnia „Ignacy” w Rybniku – konserwacja i zmiana funkcji.

31 stycznia 2022
Wpis należy do kategorii:

Poprzemysłowe przestrzenie zyskujące nową funkcję stają się coraz częstsze. Stają się miejscami dla aktywności lokalnej społeczności, atrakcjami turystycznymi czy przestrzeniami działań kulturalnych. Przykładem jest powstała jeszcze w XVIII wieku zabytkowa kopalnia „Ignacy” w Rybniku. Zobaczmy, jakie dobre praktyki wpłynęły na obecny kształty tego miejsca.

Fot. Krzysztof Kula

Od oddolnej inicjatywy do zainteresowania miasta

Kopalnia węgla kamiennego w jednej z dzielnic Rybnika – Niewiadomiu została uruchomiona już w 1792 roku. Na cześć pruskiego ministra prowincji śląskiej (Georga von Hoyma), który doprowadził do odkrycia bogatych złóż węgla kamiennego w tej okolicy, została ona nazwana Hoym. Miała dwa szyby wydobywcze Oppburg („Głowacki”) i Grundmann („Kościuszko”). W 1936 roku kopalni nadano imię „Ignacy” na cześć prezydenta Ignacego Mościckiego.

Rybnik, Kopalnia Ignacy, widok na część wschodnią kompleksu, stan na 2011 r., fot. Agata Mucha

Dziedzictwo przemysłowe kopalni przetrwało dzięki założonemu w 1999 roku Stowarzyszeniu Zabytkowej Kopalni „Ignacy”. Już w pierwszym roku działalności lokalnym entuzjastom udało się udostępnić kopalnię turystom – pierwotnie istniała możliwość zwiedzania zarówno zabudowań naziemnych, jak i trasy podziemnej o długości 600 metrów. Pięć lat później zorganizowano pierwszą edycję „Święta pary”, czyli imprezy, której celem była popularyzacja idei dotyczącej ochrony dziedzictwa techniki. W trakcie tego wydarzenia można było oglądać dwie czynne maszyny parowe. W tym samym roku założono izbę tradycji górniczych, w której zgromadzono pamiątki związane z przemysłem wydobywczym i pracującymi tam ludźmi. Działalność na rzecz ochrony i popularyzacji dziedzictwa górniczego została usankcjonowana wpisaniem kompleksu do rejestru zabytków (szyby „Głowacki” i „Kościuszko”, budynek elektrowni oraz ich wyposażenie wraz z najbliższym otoczeniem) a także na śląski Szlak Zabytków Techniki.

Oddolne działania i starania lokalnych entuzjastów zostały zauważone i docenione przez władze miejskie. W 2015 roku miasto Rybnik stało się właścicielem nieruchomości, dzięki darowiźnie otrzymanej od Kompanii WęglowejSA W tym samym roku rozpoczęły się pierwsze prace rewitalizacyjne przy szybie „Głowacki”.

Fot. Krzysztof Kula

Nowa funkcja budynków kopalni

Prace remontowe przy poszczególnych obiektach i ich adaptacja do funkcji kulturalnych, społecznych, gospodarczych oraz turystycznych zostały uwzględnione w Lokalnym Programie Rewitalizacji Miasta Rybnika do 2020 roku. Dzięki dotacji pozyskanej z funduszy europejskich (Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego na lata 2014-2020) i własnemu wkładowi finansowemu miasta w kolejnych latach zrealizowano:

  • Rewitalizację budynku byłej sprężarkowni na terenie Zabytkowej Kopalni „Ignacy” w Rybniku na potrzeby lokalnej społeczności (wartość projektu 6,2 mln zł)
  • Modernizację budynków nadszybia i maszynowni szybu „Kościuszko” na cele kulturalne (wartość projektu 10,5 mln zł)
  • Zagospodarowanie otoczenia Zabytkowej Kopalni „Ignacy” w Rybniku na potrzeby lokalnej społeczności (wartość projektu 6,6 mln zł)
    Fot. Krzysztof Kula

    Fot. Krzysztof Kula

Bardzo istotną kwestią jest to, że w programie rewitalizacji silnie podkreśla się nie tylko możliwości związane z adaptacją kopalni na cele turystyczne i kulturalne, ale przede wszystkim ze stworzeniem na jej terenie kompleksu wypoczynkowo-rekreacyjnego dla mieszkańców pobliskiego osiedla przy ulicy Morcinka. Tym samym głównym beneficjentem projektu staje się społeczność lokalna, na równi z osobami przyjezdnymi.

Obecnie w skład kompleksu wchodzi:

  • Nadszybie i maszynownia szybu „Głowacki” – z unikatową parową maszyną wyciągową z 1900 roku
  • Nadszybie i maszynownia szybu „Kościuszko” – z interaktywną wystawą „Wiek pary” (obecnie – do końca 2021 roku – w przygotowaniu) i parową maszyną wyciągową z 1900 roku
  • Stolarnia – z salą ekspozycyjną oraz częścią administracyjno-konferencyjną
  • Sprężarkownia – z dwoma zabytkowymi sprężarkami elektrycznymi, ze świetlicą środowiskową i wystawą o historii górnictwa
  • Wieża ciśnień – z punktem widokowym

    Fot. Krzysztof Kula

Obecnie Zabytkowa Kopalnia „Ignacy” funkcjonuje jako instytucja kultury Miasta Rybnika. Dzięki renowacji oraz adaptacji obiektów poprzemysłowych i przystosowaniu ich do nowych celów możliwa jest organizacja szeregu wydarzeń kulturalnych oraz społecznych, skierowanych zarówno do mieszkańców, jak i odwiedzających. Potwierdzeniem wysokiej jakości podjętych wysiłków rewitalizacyjnych oraz prowadzonej działalności był wpis obiektu na prestiżowy Europejski Szlak Dziedzictwa Przemysłowego (ERIH), co miało miejsce się w 2021 roku.

Fot. Krzysztof Kula

Strona obiektu: www.kopalniaignacy.pl

Autor: dr Agnieszka Konior

Czy artykuł był pomocny?
Powiązane Baza Wiedzy (3)
Powiązane Ścieżki działania (0)
Powiązane Dobre Praktyki (1)
Powiązane Narzędzia (0)
Powiązane Akty Prawne (0)
Powiązane Rewitalizacja (7)
Powiązane Publikacje (2)

Zobacz także

Wpisz czego szukasz