Wpisz czego szukasz

Wybierz kategorie

Strona główna > Baza Wiedzy > Warszawski Kopciuszek, czyli Muzeum Warszawskiej Pragi

Warszawski Kopciuszek, czyli Muzeum Warszawskiej Pragi

Projekt „Muzeum Warszawskiej Pragi” związany z adaptacją na funkcje kulturalne zabytkowego zespołu kamienic przy ulicy Targowej 50/52 jest efektem realizacji projektów rewitalizacyjnych w dzielnicy Praga-Północ w Warszawie. Muzeum Warszawskiej Pragi jest pierwszym muzeum na prawym brzegu Wisły. Projekt był realizowany w latach 2009–2015.

Kontekst

Muzeum Warszawskiej Pragi tworzą trzy kamienice od strony ulicy Targowej wraz z oficyną w podwórzu. Od strony dziedzińca dobudowano jeszcze jeden, nowy budynek, mieszczący sale edukacyjne, magazyny, warsztaty i pomieszczenia administracyjne dla pracowników muzeum. Cały kompleks zabudowy graniczy z Bazarem Różyckiego. Kamieniczka od strony Bazaru (z 1810 roku) oraz trzecia, zajmująca narożnik od strony ulicy Kępnej (wybudowana w latach 1829–1830), należały do Rothblitha. Pośrodku znajduje się kamienica kupca Sokołowskiego, ukończona w 1873 roku. Najbardziej interesującym obiektem w całym zespole jest znajdująca się na podwórzu oficyna, w której mieściła się gorzelnia, następnie żydowski dom modlitwy, a po wojnie warsztat samochodowy. Pod wieloma warstwami farby odkryto polichromie ścienne z okresu, gdy w budynku mieścił się dom modlitwy założony przez Manasa Rybę, który był pomysłodawcą powstania Bazaru Różyckiego, a potem jego zarządcą. Cały kompleks jest wpisany do rejestru zabytków nieruchomych decyzją z 19 stycznia 2011 roku nr 6-A. Do rejestru zabytków wpisane jest także założenie urbanistyczne – ulica Targowa.

 

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             Bazar na Pradze, 1898 r. Fot. K. Brandel.

 Przebieg

Beneficjentem projektu było miast st. Warszawa. Autorami projektu architekci z pracowni PAS Projekt, a wykonawcą robót Mostostal Warszawa SA. Inwestycja od początku nastręczała wielu problemów archeologicznych i konserwatorskich, m.in. z powodu swojego unikalnego położenia. Pomimo wielu opracowań, kwerend kartograficznych i badań historyczno-architektonicznych nie można było przewidzieć wielu niespodzianek. W trakcie robót budowlanych natrafiono na niezidentyfikowane wcześniej relikty piwnic od strony modlitewni, co spowodowało konieczność ich inwentaryzacji i zabezpieczenia zgodnie z zaleceniami konserwatorskimi. Prace te przedłużyły realizację projektu i wpłynęły na stan malarstwa ściennego przedstawiającego Żydów modlących się pod Ścianą Płaczu w Jerozolimie i Grób Racheli w Betlejem.

Bazar Różyckiego.

Sale modlitewni wraz z zachowanymi polichromiami są zabytkiem unikatowym w skali Warszawy i województwa mazowieckiego. Ich zabezpieczenie wymagało zastosowania specjalnej technologii wzmacniania ścian z cegły pod polichromiami. Zgodnie z zaleceniami konserwatorskimi należało

zrekonstruować klatkę schodową w kamienicy Sokołowskiego (wykorzystano do tego celu ocalałe fragmenty balustrady i tralek), a także oczyścić, wzmocnić i zakonserwować ściany i stropy ceglane w piwnicach frontowych kamienic. Konieczne było tzw. podbijanie fundamentów na głębokość od 1 do 2 m od najniższego poziomu piwnicznych posadzek i wymiana stropów drewnianych na żelbetowe. Wszystkie prace budowlane i konserwatorskie zostały zakończone w lecie 2014 roku. Muzeum zostało udostępnione w październiku 2014 roku. Potem przystąpiono do instalacji wystawy stałej według projektu pracowni 137kilo, która wygrała w 2013 roku konkurs na ekspozycję dla muzeum. Adres strony internetowej Muzeum Warszawskiej Pragi: http://www.muzeumpragi.pl.

 

 

Finansowanie

Wartość całkowita projektu wynosiła prawie 38 mln zł, z czego ponad 12 mln zł stanowiło dofinansowanie z funduszy europejskich. Pozostałe fundusze pochodziły z budżetu miasta st. Warszawa. Fundusze uzyskano z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2007–2013, priorytet XI: Kultura i dziedzictwo. Inwestycja była realizowana do połowy 2014 roku, następnie wykonano wystawę stałą. Uroczyste otwarcie nastąpiło 19 września 2015 roku.

 

Efekty

W muzeum eksponowane są pamiątki historyczne związane z dziejami prawobrzeżnej Warszawy. Organizowane są tu zarówno konferencje, warsztaty, zajęcia edukacyjne, ciekawe wykłady, jak i okazjonalne wydarzenia artystyczne. Muzeum wrosło już w pejzaż praski. Angażuje się w liczne akcje promujące tę unikalną i świeżo odkrywaną dzielnicę Warszawy. Wystawa jest podzielona na pięć stref: Praskie historie, Praskie interpretacje, Praskie świadectwa, Praskie kultury i Praskie podwórko. Do celów edukacyjnych i ekspozycyjnych wykorzystano sale specjalnie zaadaptowane w kamieniczkach i budynku dawnej modlitewni. Zachowana modlitewnia ma kluczowe znaczenie dla funkcjonowania Muzeum Warszawskiej Pragi. Jest cennym źródłem do badania kolorystyki malowideł w warszawskich licznych domach modlitwy, znanych wyłącznie z czarno-białych fotografii. Już w tej chwili jest jednym ze stałych punktów tras wycieczek realizowanych szlakiem judaików.

Freski w synagodze w domu Manesa Ryby. Fot. B. Kozłowska.

Nowo wybudowany obiekt stanowi dopełnienie dziedzińca, a gabarytami zbliżony jest do oficyny i kamienic przy ulicy Targowej. W całej przestrzeni muzealnej mieszczą się dostępne dla zwiedzających sale ekspozycyjne, konferencyjne, warsztatowe i biblioteka. Wydarzenia plenerowe mogą być organizowane na świeżo zagospodarowanym dziedzińcu. Sale mają swoje precyzyjne przeznaczenie, służą ekspozycji historii prawobrzeżnej Warszawy, wystawom czasowym, historii mówionej czy pokazom ginących zawodów. W budynkach znajduje się centrum recepcyjne i kawiarnia, a w budynku dawnej modlitewni pokoje gościnne. Powierzchnia wystawowa w budynkach, łącznie z piwnicami poddanymi konserwacji liczy ponad 940 m2. Kolejne fazy przebudowy i konserwacji można obejrzeć na stronie inwestora zastępczego, Stołecznego Zarządu Rozbudowy Miasta, pod linkiem: http://szrm.pl/muzeum-warszawskiej-pragi-4/.

 

 

Autor: Barbara Kozłowska

Czy artykuł był pomocny?
Powiązane Baza Wiedzy (6)
Powiązane Ścieżki działania (2)
Powiązane Dobre Praktyki (5)
Powiązane Narzędzia (0)
    Powiązane Akty Prawne (0)
      Powiązane Rewitalizacja (0)
        Powiązane Publikacje (0)

          Zobacz także

          Wpisz czego szukasz