Wpisz czego szukasz

Wybierz kategorie

Strona główna > Baza Wiedzy > Charakterystyka postępowania administracyjnego w sprawie wpisu do rejestru zabytków

Charakterystyka postępowania administracyjnego w sprawie wpisu do rejestru zabytków

Wpis należy do kategorii:

Postępowanie o wpis do rejestru zabytków jest postępowaniem prowadzonym z urzę­du lub na wniosek. Podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku o wpis nieruchomości do rejestru za­bytków, co wynika wprost z art. 9 ust. 1 i 2 uozionz są – właściciel zabytku nierucho­mego lub użytkownik wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. Oznacza to, że jeżeli osoba nie posiada tytułu prawnego do gruntu, nie może skutecznie wystąpić z wnioskiem o wpis nieruchomości do rejestru zabytków.

Krąg podmiotów uprawnionych do zainicjowania postępowania nie jest tożsamy z po­tencjalnym kręgiem stron postępowania. Art. 9 uozionz nie określa enumeratywnego katalogu stron postępowania o wpis nieruchomości do rejestru, zatem zastosowanie znaleźć winien art. 28 K.P.A., zgodnie z którym stroną jest każdy czyjego interesu praw­nego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze wzglę­du na swój interes prawny lub obowiązek (wyrok NSA z 16.06.2011 r., II OSK 1566/10). M.in. posiadacz zabytku ma interes prawny do występowania jako strona postępowania o wpis posiadanej przez niego nieruchomości do rejestru zabytku (wyrok WSA w War­szawie z 4.12.2008 r., I SA/Wa 940/08).

Organizacje społeczne, w trybie art. 31 K.P.A., mogą również żądać wszczęcia postę­powania i dopuszczenia do postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków.

Z natury przedmiotu wpisu wynika, że postępowania w przedmiocie wpisu układu urba­nistycznego lub ruralistycznego może być co do zasady wpisane wyłącznie z urzędu. Przy czym, zgodnie z art. 94 uozionz w postępowaniach administracyjnych dotyczą­cych historycznych układów urbanistycznych i ruralistycznych, historycznych zespołów budowlanych oraz terenów, na których znajduje się znaczna ilość zabytków archeolo­gicznych, strony tych postępowań mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czyn­nościach ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego lub wojewódzkiego konserwatora zabytków przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania.

Przepisy uozionz nie nakładają na organ konserwatorski obowiązku zasięgnięcia opinii biegłych przed wpisaniem obiektu do rejestru zabytków. Dopiero w sytuacjach wątpli­wych, kontrowersyjnych czy sprzecznych ocenach co do walorów zabytkowych obiektu, należy zasięgnąć opinii (wyrok WSA w Warszawie z dnia 13.06.2008 r., I SA/Wa 178/08). „Organy ochrony zabytków – które są władne do dokonywania oceny obiektu pod względem posiadanych przez niego wartości artystycznych, historycznych i naukowych – nie mają obowiązku – orzekając o wpisie obiektu do rejestru zabytków lub o odmowie wpisu – dopuszczenia dowodu z opinii biegłych na okoliczność, czy przedmiotowy obiekt jest, czy nie jest zabytkiem. Właściwość do wpisania obiektu do rejestru zabytków posiada wyłącznie Wojewódzki Konserwator Zabytków, który dysponując wykształconą w zakresie historii sztuki i architektury kadrą pracow­ników, jest w stanie obiektywnie ocenić – w oparciu o zebrany materiał dowodo­wy – czy obiekt posiada walory zabytkowe, czy też nie” (wyrok WSA w Warszawie z 24.04.2009 r., I SA/Wa 1693/08).

W orzecznictwie powołuje się również pogląd sformułowany przez E. Iserzona[1], zgodnie z którym upraw­nienie strony do żądania dotyczącego przeprowadzenia dowodu „podlega jednak pew­nym ograniczeniom ze względów praktycznych, tj. ze względu na celowość i szybkość postępowania; tak więc nie podlegają przeprowadzeniu: a) dowód zgłoszony przez stro­nę na okoliczność nie mającą znaczenia dla sprawy i b) zgłoszony przez stronę dowód na okoliczność już dostatecznie wyjaśnioną innymi dowodami” (za: wyrok NSA z 26 stycznia 2012 r., II OSK 1885/11).

Kluczowym dowodem, stanowiącym merytoryczną podstawę rozstrzygnięcia o wpi­sie do rejestru zabytków, jest protokół z oględzin. Oględziny prowadzone są w trybie art. 79 K.P.A., zgodnie z którym strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Stro­na ma również prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. W postępowaniach o wpis dotyczących historycznych układów urbanistycznych i ruralistycznych, historycznych zespołów budowlanych oraz terenów, na których znajduje się znaczna ilość zabyt­ków archeologicznych, możliwe jest zawiadomienie stron o miejscu i terminie oględzin w drodze obwieszczenia (zob. art. 94 uozionz).

Z oględzin zabytku, który ma zostać wpisany do rejestru, sporządza się protokół. Wy­magania formalne dotyczące protokołów określa art. 68 K.P.A. Protokół sporządza się tak, aby wynikało z niego, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności usta­lono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole. Skreśleń i poprawek w protokole należy tak dokonywać, aby wyrazy skreślone i popra­wione były czytelne. Skreślenia i poprawki powinny być stwierdzone w protokole przed jego podpisaniem.

Wraz z zakończeniem postępowania wyjaśniającego w sprawie wpisu danego zabytku do rejestru organ ma obowiązek zawiadomić strony o możliwości ustosunkowania się do zebranego materiału dowodowego. Stanowi to realizację obowiązku z art. 10 K.P.A., gwarantującego czynny udział stron w postępowaniu. Co więcej, zgodnie z art. 81 K.P.A. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów.

 

[1] E. Iserzon [w:] E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego: ko­mentarz, teksty, wzory i formularze, Warszawa 1970 r., s. 164.

 

Autor: Katarzyna Zalasińska

Czy artykuł był pomocny?
Powiązane Baza Wiedzy (15)
Powiązane Ścieżki działania (0)
    Powiązane Dobre Praktyki (0)
      Powiązane Narzędzia (0)
        Powiązane Akty Prawne (0)
          Powiązane Rewitalizacja (0)
            Powiązane Publikacje (0)

              Zobacz także

              Wpisz czego szukasz