Wspólne dziedzictwo, wspólna odpowiedzialność. Za nami szkolenie o partycypacji społecznej w rewitalizacji

Jak skutecznie włączać mieszkańców w proces rewitalizacji? W jaki sposób lokalne dziedzictwo może pomagać w budowaniu zaangażowania społecznego i trwałych partnerstw? Odpowiedzi na te pytania poszukiwali uczestnicy szkolenia stacjonarnego „Wspólne dziedzictwo. Partycypacja społeczna w procesie rewitalizacji”, które odbyło się 7 września 2026 roku w budynku HOP w Warszawie.

Szkolenie stacjonarne, zorganizowane przez Centra Kompetencji ds. Rewitalizacji w Narodowym Instytucie Dziedzictwa, zgromadziło przedstawicieli samorządów oraz osoby zaangażowane w planowanie i prowadzenie procesów rewitalizacji. Uczestnicy szkolenia poszerzali wiedzę, wymieniali doświadczenia oraz wspólnie zastanawiali się nad tym, jak wykorzystywać materialne i niematerialne dziedzictwo kulturowe do aktywizowania lokalnych społeczności.

Uczestników powitali p.o. dyrektor Narodowego Instytutu Dziedzictwa Michał Krasucki oraz kierowniczka Działu Strategii Lokalnych w NID Anna Kozioł-Słupska. Następnie koordynatorka Centrum Kompetencji ds. Rewitalizacji w NID dla województw wielkopolskiego i zachodniopomorskiego Anna Dyszkant przedstawiła założenia projektu, w ramach którego zostało zorganizowane spotkanie.

W wydarzeniu uczestniczyła również zastępczyni dyrektora Narodowego Instytutu Dziedzictwa Marlena Happach.

Program szkolenia obejmował część wykładową oraz praktyczne warsztaty. Pierwszą część poprowadziła Edyta Tomczyk z Instytutu Rozwoju Miast i Regionów, ekspertka w zakresie polityk rozwojowych, rewitalizacji, dziedzictwa kulturowego i partycypacji społecznej.

Podczas wykładu uczestnicy przyglądali się zasadom prowadzenia partycypacji społecznej w rewitalizacji. Omówiono między innymi sposoby identyfikowania interesariuszy, planowania procesów partycypacyjnych oraz dobierania metod i narzędzi do potrzeb różnych grup społecznych. Ważnym tematem była rola dziedzictwa kulturowego w budowaniu lokalnej tożsamości, wzmacnianiu więzi społecznych oraz rozwijaniu poczucia współodpowiedzialności za najbliższe otoczenie.

Od wiedzy do praktyki

Po części wykładowej uczestnicy przystąpili do pracy warsztatowej prowadzonej przez Edytę Tomczyk i Violettę Drabik-Franiewską z Instytutu Rozwoju Miast i Regionów. Zajęcia zostały przeprowadzone metodą World Café, sprzyjającą swobodnej wymianie doświadczeń, konfrontowaniu różnych perspektyw i wspólnemu wypracowywaniu rozwiązań.

Uczestnicy pracowali w grupach przy pięciu stolikach tematycznych. W kolejnych rundach zmieniali miejsca, rozwijając pomysły zapisane przez poprzednie zespoły. Nad przebiegiem rozmów czuwali gospodarze stolików, a najważniejsze spostrzeżenia i propozycje były zapisywane na flipchartach. Powtarzające się pomysły oznaczano, dzięki czemu możliwe było wskazanie rozwiązań uznanych przez uczestników za szczególnie istotne

Pierwszy obszar dyskusji dotyczył sposobów wykorzystania dziedzictwa kulturowego do zwiększania zaangażowania społecznego. Uczestnicy zastanawiali się, które elementy lokalnego dziedzictwa mogą stać się impulsem do działań rewitalizacyjnych oraz jakie inicjatywy mogą zachęcać mieszkańców do czynnego udziału w procesie przemian.

Przy drugim stoliku rozmowa koncentrowała się na skutecznym angażowaniu mieszkańców, w tym osób, które zwykle nie uczestniczą w konsultacjach społecznych. Ważnym zagadnieniem było także budowanie zaangażowania, które nie kończy się wraz z pojedynczym spotkaniem lub wydarzeniem, lecz rozwija się w dłuższej perspektywie.

Trzecia grupa zajęła się partnerstwami lokalnymi i rolą różnych uczestników procesu rewitalizacji. Dyskutowano o współpracy samorządów z organizacjami pozarządowymi, instytucjami kultury i edukacji, przedsiębiorcami oraz lokalnymi liderami. Punkt wyjścia stanowiło pytanie, jak tworzyć partnerstwa, które będą trwałe, oparte na zaufaniu i zdolne do wspólnego działania.

Czwarty stolik poświęcono innowacyjnym narzędziom partycypacji. Uczestnicy analizowali możliwości wykorzystania nowych technologii, mediów społecznościowych i działań plenerowych, a także sposoby skuteczniejszego docierania do młodzieży i seniorów.

Ostatni obszar pracy obejmował rekomendacje dla gmin. Rozmowy dotyczyły planowania i finansowania inicjatyw związanych z dziedzictwem, podziału odpowiedzialności za ich realizację oraz form wsparcia systemowego potrzebnych do tego, aby partycypacja społeczna miała realny, a nie jedynie formalny charakter. Zgodnie z założeniami warsztatów rezultatem pracy miały być między innymi katalogi dobrych praktyk i inspirujących narzędzi, lista sprawdzonych metod angażowania mieszkańców, modele partnerstw lokalnych oraz rekomendacje dla samorządów.

Po zakończeniu rund stolikowych gospodarze i osoby wspierające przedstawili na forum najczęściej powtarzające się spostrzeżenia, a także pomysły uznane za najbardziej innowacyjne lub skuteczne. Podsumowanie przyjęło formę wspólnej dyskusji, pozwalającej zestawić doświadczenia gmin oraz różne podejścia do wykorzystywania dziedzictwa kulturowego w procesach rewitalizacji.

Na zakończenie każdy z uczestników mógł wskazać pomysł lub rozwiązanie, które chciałby wprowadzić  we własnej gminie. Ten praktyczny element podkreślił główne założenie szkolenia. Zdobyta wiedza i wypracowane propozycje mają wspierać konkretne działania podejmowane w lokalnych społecznościach.

Szkolenie zostało zrealizowane w ramach Projektu „Centra Kompetencji ds. Rewitalizacji w Narodowym Instytucie Dziedzictwa” (działanie 2, poddziałanie 2.1), współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Pomoc Techniczna dla Funduszy Europejskich na lata 2021-2027 oraz budżetu państwa.

#FunduszeUE #WsparcieJST #RewitalizacjaCentraKompetencjiNID