Jak polskie gminy dbają o zabytki? Sprawdziliśmy to w całym kraju. Prezentujemy wyniki ogólnopolskiego badania „Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami w samorządzie gminnym” za 2023 rok. Badanie objęło wszystkie gminy w Polsce i pokazuje, jak samorządy realizują obowiązki związane z ochroną dziedzictwa kulturowego oraz jak zmienia się podejście do zarządzania tym zasobem w ostatnich latach.
Sprawdziliśmy m.in.: czy gminy prowadzą gminną ewidencję zabytków, czy posiadają gminne programy opieki nad zabytkami, w jaki sposób finansują ochronę dziedzictwa, a także czy podejmują działania rewitalizacyjne powiązane z zabytkami i dziedzictwem kulturowym.
To druga edycja badania (po 2019 r.), dzięki czemu możliwe jest uchwycenie zmian i trendów w działaniach samorządów. Zebrane dane pokazują, że rośnie świadomość znaczenia dziedzictwa jako nie tylko obowiązku ustawowego, ale również istotnego potencjału rozwojowego – społecznego, kulturowego i ekonomicznego.
Wyniki wskazują m.in., że zdecydowana większość gmin prowadzi gminną ewidencję zabytków (86,4%), a liczba takich jednostek wyraźnie wzrosła w porównaniu do 2019 roku. Wzrost odnotowano również w przypadku gmin posiadających programy opieki nad zabytkami, które stanowią kluczowe narzędzie planowania i zarządzania dziedzictwem na poziomie lokalnym.
Badanie pokazuje także skalę zaangażowania finansowego samorządów – w 2023 roku na ochronę zabytków przeznaczono prawie 256 mln zł w formie dotacji, a dodatkowe środki kierowano na prace konserwatorskie przy obiektach należących do gmin. Jednocześnie widoczna jest rola działań rewitalizacyjnych oraz planistycznych, które coraz częściej uwzględniają dziedzictwo kulturowe jako ważny element rozwoju lokalnego.
Raport dostarcza kompleksowego obrazu tego, jak polskie gminy identyfikują, chronią i wykorzystują swoje zasoby dziedzictwa. Stanowi również istotną podstawę do dalszego planowania polityk publicznych oraz wsparcia samorządów w tym obszarze.
Raport jest już dostępny – zachęcamy do zapoznania się z pełnymi wynikami badania.
Dokumenty do pobrania
