Wybierz scenariusz podejścia do modelu programowania i ścieżki budowania celów zarządzania dziedzictwem

Przewiń w dół
Opublikowano:

Wybierz scenariusz podejścia do modelu programowania i ścieżki budowania celów zarządzania dziedzictwem

W zależności od wyników analiz w czterech przedstawionych powyżej obszarach (elementach) programowania rozwoju i uwzględniania w nim dziedzictwa możliwe są trzy scenariusze wyboru ścieżki budowania celów związanych z dziedzictwem (tab.).

Nie ma jednego optymalnego modelu ujęcia dziedzictwa w procesie programowania. To, jak ujmiemy cele zarządzania dziedzictwem, zależy od naszych dotychczasowych doświadczeń związanych z zarządzaniem rozwojem (w tym dziedzictwem), sprawności instytucjonalnej oraz aktywności społecznej.

 

Możliwe do realizacji scenariusze w zakresie programowania

i wyboru ścieżki budowania celów

 

Scenariusz wejście na ścieżkę zarządzania dziedzictwem

 

Scenariusz kontynuacji
i adaptacji

 

Scenariusz rewolucyjnych zmian

 

Krótki opis scenariusza
Ten scenariusz dotyczy przede wszystkim gmin, które do tej pory nie spełniły ustawowego obowiązku opracowania GPOZ (jak wskazują badania przeprowadzone dla NID jest to połowa gmin).

Może być on także wdrożony, w przypadku gdy wprawdzie gmina posiada GPOZ, jednak nie spełnia on warunków dokumentu strategicznego, nie określono w nim celów zarządzania dziedzictwem i/lub sposobu pomiaru ich realizacji (wskaźniki, wykonywany monitoring) – w takim ujęciu dokument jest tzw. „pułkownikiem”, tzn. nie jest wdrażany, a tylko opracowany.

Realizacja tego scenariusza wymaga potraktowania dziedzictwa jako jednego z czynników rozwoju oraz obszaru strategicznego zarządzania.

Kluczową rolę do odegrania w przypadku tego scenariusza ma Urząd Gminy i jego zdolności instytucjonalne.

W ramach tego scenariusza Cele związane z zarządzaniem dziedzictwem ujmujemy w GPOZ, który przygotowany jest zgodnie z wytycznymi NID jako dokument strategiczny zaradzania dziedzictwem.

Scenariusz ten zakłada, że procesy zarządzania dziedzictwem w gminie już występują. Gmina posiada opracowany GPOZ, który wdraża i monitoruje. W razie konieczności wprowadza aktualizacje (zmiany, które modyfikują cele zarządzania dziedzictwem w zależności od zmian zachodzących w bliższym i dalszym otoczeniu JST).

Gmina posiada doświadczenie w zakresie współpracy z interesariuszami dziedzictwa, stara się ich włączać w działania, realizowane projekty, a ponadto korzysta także z wiedzy i doświadczeń partnerów społecznych.
W strukturze urzędu istnieje jasny podział kompetencji związanych z dziedzictwem (nawet jeśli są to kompetencje rozproszone w różnych jednostkach organizacyjnych gminy).
Podstawowym kryterium zmian w zakresie całej strategii (rozumianej w tym miejscu jako zespół podejmowanych, powiązanych ze sobą działań, a nie tylko dokument) jest skuteczność osiągania zamierzonych celów.
Kluczową rolę w przypadku tego scenariusza ma współpraca (wielopoziomowa i wielopodmiotowa) oraz partnerstwa.
W ramach tego scenariusza wybieramy model smart, wariant 2. bazujący na GPOZ i uzupełniany wariantem 1 (zob. artykuł Model smart).

Podstawowe cele zarządzania dziedzictwem są zapisane w GPOZ. Ponadto ze względu na inne czynniki – wyjątkowość zasobu dziedzictwa, waga jaką przypisują dziedzictwu interesariusze, lokalny rozwój społeczny i gospodarczy oparty o branże dziedzictwa – cele zarządzania dziedzictwem ujmowane są szeroko i zapisane w innych dokumentach albo w strategii zarządzania dziedzictwem i/lub też strategii rozwoju.
Scenariusz ten bazuje na otwartym podejściu do programowania rozwoju, w którym to wyniki monitoringu i ewaluacji dają podstawy do podejmowanych zmian, a gmina traktowana jest jako organizacja ucząca się.

Scenariusz ten może dotyczyć dwóch skrajnych przypadków:

Przypadek pierwszy:
Gmina do tej pory nie zarządzała dziedzictwem i chce od razu wdrażać całe spektrum działań, takie jak: opracowanie GPOZ, strategia zarządzania dziedzictwem, uzupełnienie jej celów celami związanymi z rozwojem społeczno-gospodarczym i zapisanie ich w dokumentach strategicznych (np. strategii marki, strategii zrównoważonego rozwoju).
W ramach tego scenariusza wybieramy model obligatoryjny i model smart, wariant 2.
UWAGA: ten scenariusz wymaga odpowiedniego zaplecza instytucjonalnego oraz lidera zbiorowego (w tym zaangażowania organizacji społecznych) a nie jednostkowego.

Przypadek drugi:
Zmiany dotyczą całego systemu zarządzania rozwojem – gmina określa nowe, niewykorzystywane do tej pory kierunku rozwoju (może to wynikać np. ze zmiany w otoczeniu, poprawy dostępności komunikacyjnej, utworzenia szlaku ponadregionalnego, wstąpienia do sieci Cittaslow itp.).
Zmiany mogę mieć korzystny wpływ na ujmowanie dziedzictwa – zostaje ono dostrzeżone, szczególnie jako czynnik rozwoju społecznego i gospodarczego. Dziedzictwo – do tej pory słabo obecne
w programowaniu rozwoju lokalnego – staje się ważnym czynnikiem rozwoju.
W ramach tego scenariusza wybieramy model smart, wariant 2.
Ale rewolucyjne zmiany mogły także dotyczyć zmniejszania, minimalizowania znaczenia dziedzictwa dla rozwoju. Gmina wskazuje zupełnie nowe kierunki rozwoju, nie korzystając z zasobów dziedzictwa (materialnego i niematerialnego).
W ramach tego scenariusza wybierany jest model maksimum – cele związane z dziedzictwem zostają rozproszone lub nawet wypłukane z tematyki zarządzania rozwojem.

 

 

Czy artykuł był pomocny?