Ustalenia dotyczące zabytków w studium uwarunkowań i planie miejscowym. Podstawowe informacje

Przewiń w dół
Opublikowano:
Artykuł należy do kategorii:

Ustalenia dotyczące zabytków w studium uwarunkowań i planie miejscowym. Podstawowe informacje

Artykuł definiuje rolę wzajemnie oddziaływujących na siebie gminnych aktów prawnych. Zwraca też uwagę na uwzględnienie w ustaleniach studium i miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obowiązujących ustaleń gminnego programu opieki nad zabytkami.

Dwoma głównymi aktami planowania przestrzennego na poziomie gminnym są powią­zane ze sobą:

  • Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (dalej: studium) oraz
  • Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (dalej: plan miejscowy)

Są to akty o znacząco odmiennej randze prawnej.

 

Studium

  • sporzą­dza się obligatoryjnie
  • obejmuje cały obszar gminy
  • jest ak­tem planowania określanym jako akt kierownictwa wewnętrznego, o charak­terze analityczno – badawczo – regulacyjnym (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2009, II OSK 856/09). Ustalenia studium nie mogą być podstawą wydania lub odmowy decyzji o warunkach zabudowy.

 

Plan miejscowy

  • co do zasady sporządzany jest fakultatywnie
  • obejmować może zarówno cały obszar gminy, jak i teren bardzo niewielki, nawet stanowiący konkretną działkę
  • sporządza się obowiązkowo tylko w nielicznych, wskazanych w ustawie przypadkach. Jednym z nich jest uchwalenie parku kulturowego.
  • jest aktem prawa miejscowego, a więc powszechnie obowiązującym źródłem prawa – wiąże wydawane decyzje admi­nistracyjne.

Dotyczy to przede wszystkim decyzji o pozwoleniu na budowę, gdyż zgodność z planem miejscowym jest głównym kryterium dopuszczalności wy­dania pozwolenia na budowę. Jeżeli plan miejscowy przewiduje bardzo restryk­cyjne ustalenia dotyczące wysokości, gabarytów albo możliwości zabudowy lub rozbudowy obiektów budowlanych – wiąże również inne organy w zakresie określenia możliwości zagospodarowania terenu – w tym Wojewódzkiego Kon­serwatora Zabytków, co oznacza, że konserwator nie może zwolnić z zakazów przewidzianych planem.

Zgodnie z art. 9 ust. 4 u.p.z.p. ustalenia studium są wiążące przy sporządzaniu planu miejsco­wego. Konkretyzację tego wymogu zawiera art. 20 ust. 1 u.p.z.p, zgodnie z którego obecnym brzmieniem plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie na­rusza on ustaleń studium.

Tak więc już na poziomie studium organy ochrony zabytków muszą zweryfikować, czy ustalenia te we właściwy sposób zapewniają ochronę zabytków – gdyż w znacz­nej mierze determinuje to możliwość późniejszych ustaleń planu miejscowego.

 

Dodatkowo, w przypadku gdy gmina posiada gminny program opieki nad zabytkami, ustalenia tego programu uwzględnia się w studium uwarunkowań i planie miejsco­wym. Nie wystarczy aby były one jedynie przywołane.

Zarówno ustalenia części kierunkowej studium uwarunkowań, jak i ustalenia planu miejscowego powinny odzwierciedlać ustalenia wynikające z programu opieki nad zabytkami oraz pozostawać z nim w niesprzecz­ności.

Ustalenia sprzeczne mogą zostać uznane za naruszanie zasad sporządzania dokumentów planistycznych i prowadzić do stwierdzenia ich nieważności. Powinno to również być przedmiotem oceny Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków jako or­ganu współdziałającego w procedurze przyjmowania studium uwarunkowań i planu miejscowego.

Jednocześnie wymóg uwzględnienia gminnego programu ochrony zabytków „w przypadku gdy gmina go posiada” oznacza, że nie jest to obowiązkowy dokument poprzedzający uchwalenie studium uwarunkowań lub planu miejscowego (tak jak ma to miejsce np. w przypadku opracowań ekofizjo­graficznych).

 

Źródła prawne:

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2016 r. poz. 778, ze poźn. zm.).

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. 2003 nr 162 poz. 1568).

 

Dowiedz się więcej:

Usługa szkoleniowa na potrzeby pracowników urzędów ochrony zabytków w Polsce. Materiały szkoleniowe. Procedura administracyjna i przepisy prawnej ochrony zabytków (poziom zaawansowany), MindLab, Narodowy Instytut Dziedzictwa, Warszawa 2017.

 

Autor: Anna Fogel 

Czy artykuł był pomocny?

Zobacz także