Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko na lata 2014-2020

Przewiń w dół
Opublikowano:
Artykuł należy do kategorii:

Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko na lata 2014-2020

Program Infrastruktura i Środowisko (POiIŚ), jest największym programem realizowanym w perspektywach budżetowych 2007-2013 i 2014-2020. Jego budżet stanowi ponad 40 proc. wszystkich pieniędzy, które Polska otrzymała do tej pory z Unii Europejskiej. Wspiera on przede wszystkim projekty transportowe i ochronę środowiska, ale są w nim również środki przeznaczone na kulturę w ramach Priorytetu VIII „Ochrona dziedzictwa kulturowego i rozwój zasobów kultury”, Działanie 8.1 „Ochrona dziedzictwa kulturowego i rozwój zasobów kultury”. Nabory związane z ochroną dziedzictwa kulturowego już zakończyły się, ale należy spodziewać się kontynuacji programu lub też realizacji programów o zbliżonym zakresie, dlatego warto przypomnieć jakie były zasady jego działania.

Beneficjenci: jednostki samorządu terytorialnego, organizacje pozarządowe, instytucje kultury i szkoły artystyczne.
Alokacja: na ochronę dziedzictwa kulturowego w perspektywie budżetowej 2014-2020 zaplanowano 467,3 mln euro, czyli, jak się okazało w praktyce, 2 873 mln zł. Co ważne, program wprowadził progi maksymalnej wartości projektów: maksymalny wkład z EFRR nie mógł przekroczyć 10 mln euro. W przypadku projektów dotyczących obiektów wpisanych na Listę światowego dziedzictwa UNESCO wartość ta wynosiła 20 mln euro.

Maksymalny procent dofinansowania w programie:

  • państwowe jednostki budżetowe –100 proc.,
  • państwowe oraz instytucje kultury, uczelnie artystyczne współprowadzone przez ministra właściwego ds. kultury i ochrony dziedzictwa narodowego– 100 proc.,
  • pozostali beneficjenci – 85 proc. dla regionów słabiej rozwiniętych lub 80 proc. dla województwa mazowieckiego.

Wybór projektów: w procedurze konkursowej. W latach 2015-2017 odbyło się w sumie pięć naborów, w tym dla gorzej rozwiniętych województw i osobno dla woj. mazowieckiego.

Co swoim zakresem obejmował POiIŚ: infrastrukturę zabytkową, niezabytkową, sprzęt oraz wyposażenie.

 

Efekty programu:

Do dofinansowania wybrano w całej Polsce najcenniejsze i najbardziej znaczące zabytki, które znajdują się na Liście światowego dziedzictwa UNESCO lub są pomnikami historii. Dofinansowanie otrzymało 141 projektów spośród 369, na które złożono wnioski. Najwięcej wniosków zostało złożonych przez instytucje kultury – 168, szkoły i uczelnie artystyczne – 83 oraz kościoły – 75. Najwięcej projektów jest realizowanych lub już zostało zrealizowanych w Małopolsce (20) oraz w woj. wielkopolskim (11), dolnośląskim (11), a także kujawsko-pomorskim i łódzkim (po 10). Warto podkreślić też, że kilka projektów partnerskich jest realizowanych na terenie kilku województw, na przykład dzięki partnerskiej współpracy ośmiu podmiotów realizowany jest  projekt Skansenova dotyczący renowacji zabytkowych obiektów w małopolskich skansenach zlokalizowanych w miejscowościach Dołęga, Zubrzyca Górna, Łosie, Dobczyce, Sidzin, Zalipie, i Wygiełzów. Wśród dofinansowanych projektów znalazły się: rozbudowa szkoły muzycznej w Pleszewie o salę koncertową i kompleksowy remont Centrum Kultury w Bielsku-Białej, a więc projekty o mniejszej lokalnej skali, jak też „Rewitalizacja i udostępnienie poprzemysłowego dziedzictwa Górnego Śląska” – projekt realizowany przez Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu (za kwotę ok. 40 mln euro). Należy tu dodać, że Sztolnia Królowa Luiza, stanowiąca część Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu, otrzymała wyjątkowe wyróżnienie w postaci Nagrody Dziedzictwa Europejskiego, czyli Nagrody Europa Nostra, zwanej europejskim Oscarem, stając się obok Zabytkowej Kopalni Srebra w Tarnowskich Górach, wyróżnionej Złotym Certyfikatem 2019, czyli „turystycznym Oscarem”, jedną z największych atrakcji poprzemysłowych w województwie śląskim.

 

Ważne informacje dla wnioskodawców:

Aplikując o środki POIiŚ 2014-2020, można było otrzymać dodatkowe punkty za spełnienie szeregu kryteriów formalnych i merytorycznych. Kryteria te różnią się w zależności od typów projektów: Infrastruktura zabytkowa, Infrastruktura niezabytkowa oraz Sprzęt i wyposażenie, a są to:

  • dywersyfikacja źródeł finansowania działalności i możliwości pozyskiwanie środków z innych zewnętrznych źródeł finansowania,
  • doświadczenie wnioskodawcy,
  • koszty funkcjonowania w okresie trwałości projektu,
  • efektywność energetyczna,
  • ocena/analiza popytu (szacowana liczba dodatkowych odwiedzających),
  • długotrwałe efekty ekonomiczno-społeczne projektu, nowe miejsca pracy u beneficjenta,
  • zgodność projektu ze Strategią Unii Europejskiej dla regionu Morza Bałtyckiego,
  • zgodność projektu z lokalnym programem rewitalizacji,
  • wpływ projektu na poprawę dostępności do kultury dla zwiedzających, oferta kulturalno-edukacyjna,
  • wpływ projektu na podniesienie atrakcyjności turystycznej regionu/kraju,
  • zgodność projektu ze wskazanymi w Szczegółowym opisie osi priorytetowych POIiŚ kluczowymi typami projektów, komplementarność i synergia projektu,
  • uwzględnienie w projekcie potrzeb osób niepełnosprawnych i wpływ projektu na włączenie społeczne grup wykluczonych.

Co to oznacza w praktyce:

  1. Przede wszystkim konieczność wcześniejszego przygotowania dodatkowych załączników, czyli audytu energetycznego, wszelkich opinii, pozwoleń, decyzji administracyjnych potwierdzających, że nasz projekt ma szanse realizacji.
  2. Przeprowadzenie badań ankietowych, wywiadów, spotkań i konsultacji, które potwierdzą zainteresowanie naszym projektem, przyszły popyt na nowo powstałą ofertę kulturalno-edukacyjną.
  3. Dokładną analizę zakresu projektu, jego harmonogramu, analizę ekonomiczno-finansową, która odpowie nam na pytanie, jakie koszty będziemy ponosili w okresie trwałości, czyli już po zakończeniu projektu.
  4. Określenie potrzeb wszystkich potencjalnych użytkowników, w tym osób z różnymi niepełnosprawnościami i wykluczonych społecznie oraz ekonomicznie., a także co możemy i powinniśmy zaoferować im w naszym projekcie, tak aby obiekt i oferta z nim związana były dostępne dla wszystkich. 14 sierpnia 2019 roku prezydent Rzeczpospolitej podpisał Ustawę z dnia 19 lipca 2019r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (tak zwana Ustawa Dostępność Plus), której celem jest umożliwienie osobom ze szczególnymi potrzebami korzystanie w pełni z usług publicznych. Oznacza to inwestowanie w stopniową poprawę dostępności architektonicznej i cyfrowej wielu instytucji.
  5. Wyznaczenie sobie etapów działania, podziału na mniejsze zadania w taki sposób, żeby w razie niepowodzenia lub pozyskania tylko części dofinansowania spróbować aplikować o środki do innych programów, również do dofinansowania ze środków budżetowych.
  6. Precyzyjne sformułowanie efektów naszego działania, jakie przyniesie korzyści dla lokalnej społeczności, jakie w wymiarze ekonomicznym, jakie dla naszej gminy, regionu, kraju.

Taka analiza ma głębszy sens, może nas – po zapoznaniu się z załączaną równolegle z ogłoszeniem i regulaminem do konkursu dokumentacją – utwierdzić w przekonaniu, że jest to dla nas najlepszy wybór i mamy wszelkie atuty, żeby w danym konkursie złożyć wniosek o dofinansowanie lub też przekonać, że niefortunnie wybraliśmy źródło dofinansowania.

Adres strony internetowej: http://poiis.mkidn.gov.pl/

 

Autor: Barbara Kozłowska

Czy artykuł był pomocny?

      Zobacz także