Decyzja o wpisie do rejestru zabytków – charakter prawny decyzji

Przewiń w dół
Opublikowano:
Artykuł należy do kategorii:

Decyzja o wpisie do rejestru zabytków – charakter prawny decyzji

Decyzja administracyjna o wpisie do rejestru zabytków kwalifikuje dany obiekt do objęcia formą ochrony zabytków, rozumianą jako zespół określonych norm prawnych składających się na instytucję prawną. Należy przy tym odróżnić „wpis do rejestru zabytków” będący decyzją administracyjną od dokonywanego na jej podstawie czynności materialno-technicznej polegającej na faktycznym dokonaniu wpisu we właściwej księdze rejestru. Sposób prowadzenia rejestru zabytków określono w Rozporządzeniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. Nr 113, poz. 661).

Do rejestru wpisuje się zabytki ruchome oraz nieruchome. Dodatkowo wpis do rejestru zabytków może również obejmować:
1. Otoczenie zabytku nieruchomego.
2. Nazwę geograficzną, historyczną lub tradycyjną tego zabytku.
Wpis do rejestru zabytków wywołuje określone w ustawie skutki prawne, ale rów¬nież rodzi obowiązki po stronie wojewódzkiego konserwatora zabytków:
1. Wpisanie zabytku nieruchomego do rejestru ujawnia się w księdze wieczystej danej nieruchomości na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków, na podstawie decyzji o wpisie do rejestru tego zabytku;
2. Decyzja o wpisie zabytku nieruchomego do rejestru, na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków, stanowi podstawę wpisu w katastrze nieruchomości (ewidencji gruntów);
3. Na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków informację o wpisie zabytku nieruchomego do rejestru ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym.

Powyższe obowiązki dotyczą decyzji ostatecznych.
Decyzja o wpisie do rejestru zabytków ma charakter deklaratoryjny i konstytutywny zarazem – potwierdza określony stan faktyczny oraz rodzi nowe skutki prawne na przyszłość. W orzecznictwie podkreśla się, że „decyzja o wpisie do rejestru zabytków jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów KPA, przy czym ma ona cechy decyzji konstytutywnej dlatego, że to na jej podstawie dochodzi do wpisu do rzeczonego rejestru, a tym samym do objęcia konkretnego obiektu prawną formą ochrony konserwatorskiej, co przekłada się m. in. ograniczeniem uprawnień właścicielskich dysponenta takiego obiektu (np. na obowiązek uzyskiwania pozwoleń, o których mowa w art. 36 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.). Objęcie wspomnianą prawną ochroną, ze wszystkimi jej konsekwencjami, nie wynika zatem z mocy samego prawa, ale każdorazowo wymaga konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej i następującej na jej podstawie czynności materialno-technicznej (czynności samego wpisu). Decyzja o wpisie do rejestru ma wprawdzie również pewne cechy deklaratoryjne, w tym sensie, że potwierdza istniejący stan „zabytkowości” danego obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków, ale do formalnego objęcia ochroną konserwatorską konieczna jest decyzja, o której wyżej była mowa” (wyrok NSA z 27.01.2011 r., II OSK 31/10).
Adresatem decyzji w sprawie wpisu zabytku nieruchomego do rejestru jest właściciel lub użytkownik wieczysty gruntu, będący nim, w dacie wydania decyzji przez organ ochrony zabytków (zob. wyrok NSA z 11.04.2013 r., II OSK 2275/11). Decyzja ta jest jednak tzw. decyzją adresowaną do rzeczy, co oznacza, że wiąże każdoczesnego właściciela lub użytkownika wieczystego gruntu.

 

Autor: Katarzyna Zalasińska

Czy artykuł był pomocny?

          Zobacz także