Czym jest karta adresowa zabytku nieruchomego i jakie informacje zawiera?

Przewiń w dół
Opublikowano:
Artykuł należy do kategorii:

Czym jest karta adresowa zabytku nieruchomego i jakie informacje zawiera?

Jednym z obowiązków nałożonych przez ustawę na gminy w zakresie ochrony zabytków jest: „uwzględnienie zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska” (art.4 pkt 6). Temu zadaniu ma służyć pośrednio gminna ewidencja zabytków (gez), która jest podstawą do sporządzania gminnych programów opieki nad zabytkami.

Ochronę zabytków znajdujących się w gez uwzględnia się m.in. w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 22 gminna ewidencja zabytków prowadzona jest w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. W gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte:

1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru;

2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków;

3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

Zakres informacji o zabytkach nieruchomych zawartych w karcie adresowej określa Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz.U. nr 113, poz. 661).

Wzór ustalony we wspomnianym Rozporządzeniu z 2011 r. określa formę karty oraz zakres wymaganych fundamentalnych informacji o zabytku. Karta służy do zewidencjonowania jednostkowego zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków. Zbiór kart poszczególnych obiektów tworzy zasób gminnej ewidencji zabytków. Celem gez jest określenie/wskazanie zabytkowego zasobu gminy w celu zapewnienia ochrony wartości wyszczególnionych zabytków poprzez uwzględnienie ich w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym gminy. Zbiór kart gminnej ewidencji zabytków powinien zatem umożliwić jednoznaczne wskazanie, które obiekty są zabytkami podlegającymi ochronie. Identyfikację zabytku mają ułatwić umieszczone w karcie gez następujące informacje o jego indywidualnych cechach:

– nazwa własna lub tradycyjna oraz określenie pierwotnej funkcji zabytku (w przypadku zmiany funkcji obiektu na drugim miejscu podaje się funkcję obecną);

– czas powstania;

– lokalizacja: adres, przynależność administracyjna lub określenie usytuowania zabytku pozwalającego na jego identyfikację w terenie;

– formy ochrony zgodnie z art. 7 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami;

– fotografia przedstawiająca zabytek w ujęciu charakterystycznym i reprezentatywnym (zdjęcie powinno być dobrej jakości, jeśli obiekt znajduje się wśród zadrzewienia, należy go sfotografować poza okresem wegetacji drzew).

Istotne jest również wpisanie autora opracowania karty adresowej zabytku, a także daty jej opracowania i wykonania fotografii obiektu, co pozwala na ustalenie w przyszłości stanu zachowania zabytku w chwili ujęcia obiektu w gez.

Sposób wypełnienia karty gez określa umieszczona na stronie internetowej NID Instrukcja opracowywania karty adresowej zabytku nieruchomego (zob. załączniki pod artykułem). Umieszczony jest też Wzór karty adresowej zabytku nieruchomego.

Nie są wymagane zgodnie ze schematem Rozporządzenia szersze informacje historyczne lub opisy charakteryzujące cechy zabytku, które mogłyby być użyteczne dla gminy w celu ustalenia problematyki ochrony dziedzictwa kulturowego oraz poznania i wykorzystania wiedzy o zabytkach w działaniach promujących jej atrakcyjność kulturowo-turystyczną. Oprócz wiedzy historycznej istotne jest określenie granic obiektu przestrzennego np. parku, cmentarza, krajobrazu kulturowego, układów miejskich i wiejskich, zespołów rezydencjonalnych, innych terenów zabytkowych oraz otoczenia zabytków, które powinny być uwzględnione w procesie planowania przestrzennego gminy. W celu pełnego rozpoznania wartości dziedzictwa oraz możliwości właściwego realizowania obowiązków gminy wynikających z ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (art. 18. 1., art. 19. 1. ww. ustawy) konieczne jest uzupełnienie zawartych w kartach adresowych informacji. Na tej podstawie tworzony jest program opieki nad zabytkami, w którym – na tle uwarunkowań prawnych i ekonomicznych, z uwzględnieniem polityki rozwoju przestrzennego i społeczno-gospodarczego gminy – przedstawiona jest pełna charakterystyka zasobów oraz analiza stanu dziedzictwa i krajobrazu kulturowego gminy.

 

Autor: Anna Lorek

Dokumenty do pobrania

  • Wzór karty adresowej

    Format pliku: Wielkość pliku: 30 kB Pobierz plik
  • Instrukcja opracowywania karty adresowej zabytku nieruchomego

    Format pliku: Wielkość pliku: 125 kB Pobierz plik
Czy artykuł był pomocny?