Skutki decyzji o wpisie do rejestru zabytków

Przewiń w dół
Opublikowano:
Artykuł należy do kategorii:

Skutki decyzji o wpisie do rejestru zabytków

Przedmiot wpisu determinuje następnie zakres ochrony. Skutki wynikają nie tylko z decyzji, ale z samej ustawy. W zależności od tego czy mamy do czynienia z wpisem np. obiektu architektury, historycznego założenia zieleni czy zabytku techniki, inaczej rozumiany będzie uszczerbek dla wartości zabytku, a tym samym inaczej kształtować się będą skutki wpisu do rejestru zabytku.

Ochrona konserwatorska wynikająca z wpisu do rejestru zabytków ogrodu obejmuje nie tylko starodrzew, ale przede wszystkim historyczną kompozycję przestrzenną założenia oraz powiązania widokowe (wyrok NSA z dnia 16.04.2010 r., II OSK 884/09). Stąd w wypadku parku, ogrodu lub innej formy zaprojektowanej zieleni, nawet przy dużym stopniu degradacji, są one obiektami w pełni odnawialnymi poprzez możliwość wymiany substancji materiałowej budynku oraz rekultywację terenu parku i planowe nasadzenia.
W wypadku wpisu układu urbanistycznego, zgodnie z definicją legalną, ochroną objęte zostanie przestrzenne założenie miejskie lub wiejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowania zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic i sieci dróg. Skutkiem wpisania danego obszaru do rejestru zabytków jest poddanie, co do zasady ochronie sylwety miasta, zachowanie dotychczasowego widoku, a także innych elementów wpływających na wygląd miasta[1].

Wpisanie do rejestru zabytków historycznego założenia urbanistycznego nie oznacza, że wszystkie budowle na tym terenie są zabytkami. Jeżeli mają same przez się wartość zabytkową, powinny być wpisane oddzielnie do rejestru zabytków (zob. np. wyrok WSA w Warszawie z 26.02.2016 r., VII SA/Wa 989/15).

Wpis do rejestru zabytków zespołu budowlanego oznacza, że ochronie konserwatorskiej podlega parcelacja, gabaryty i bryły budynków, relacje przestrzenne pomiędzy elementami zabudowy, a także wygląd elewacji (wyrok WSA w Warszawie z dnia 23.05.2014 r., VII SA/Wa 188/14).
W przypadku wpisania do rejestru zabytków zespołu budowlanego jego elementami są budynki (obiekty budowlane) tworzące ten zespół. „To, że każdy z budynków wchodzących w skład zespołu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków może być wpisany także odrębnie do rejestru zabytków, nie oznacza, że nie wpisanie do rejestru zabytków takiego budynku powoduje, iż budynek ten nie jest objęty ochroną wynikającą z wpisu do rejestru zabytków zespołu budowlanego. Jedynie zakres i formy ochrony budynku (obiektu budowlanego) wchodzącego w skład zespołu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków są inne niż w przypadku, gdy do rejestru zabytków zostanie wpisany dodatkowo także ten budynek jako zabytek nieruchomy. Ma to znaczenie zarówno w toku wydawania pozwoleń na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku, jak i w toku podejmowania działań w celu zachowania zabytku. W przypadku wpisania do rejestru zabytków zespołu budowlanego (powiązanej przestrzennie grupy budynków) przedmiotem ochrony jest ten zespół, który tworzą wchodzące w jego skład budynki, ze względu na wyróżniające cechy zespołu, natomiast w razie wpisania do rejestru zabytków dodatkowo takiego budynku (nieruchomości), który wchodzi w skład zespołu budowlanego, przedmiotem ochrony dodatkowej jest sam budynek ze względu na cechy zabytkowe tego budynku” (wyrok WSA w Poznaniu z 17 listopada 2011 r., IV SA/Po 778/11).

Osobną kwestią związaną ze skutkami decyzji o wpisie do rejestru zabytków. Można je bowiem rozpatrywać z punktu widzenia skutków dla trwałości pozostających już w obrocie ostatecznych decyzji, dotyczących danego obiektu. I tak, w orzecznictwie przyjmuje się, że wydanie decyzji o wpisie do rejestru wywołuje skutki w odniesieniu do wydanych wcześniej decyzji rozbiórkowych.
„Okoliczność, że zabytkowa fasada kamienicy przy ul. […] w B. została wpisana do rejestru zabytków już po wydaniu pozwolenia na rozbiórkę tej kamienicy, sprawia, że od dnia wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków, w myśl art. 2 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, przepisy obejmujące ochroną zabytki zyskują pierwszeństwo w stosowaniu. Stosunek prawny, który konkretyzowała decyzja nakazująca rozbiórkę nie znajduje zatem obecnie oparcia w stanie faktycznym. W sytuacji, gdy przestał istnieć stan faktyczny w odniesieniu do którego decyzja nakazująca rozbiórkę przewidywała nakaz określonego zachowania się, decyzja ta stała się bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 K.P.A., a wyeliminowanie jej z obrotu prawnego leży w zakresie kompetencji właściwego organu nadzoru budowlanego” (wyrok z 31.10.2012 r., II OSK 1115/11).

 

[1] K. Zalasińska, Prawna ochrona zabytków nieruchomych w Polsce, Wolters Kluwer 2010, s. 246 i n.

 

Dowiedz się więcej:

Usługa szkoleniowa na potrzeby pracowników urzędów ochrony zabytków w Polsce. Materiały szkoleniowe. Procedura administracyjna i przepisy prawnej ochrony zabytków (poziom zaawansowany), MindLab, Narodowy Instytut Dziedzictwa, Warszawa 2017.

 

Autor: Katarzyna Zalasińska

Czy artykuł był pomocny?

          Zobacz także